Kan groene infrastructuur helpen om funderingsproblemen te beperken?

Twee werelden

Funderingsproblemen zijn al jarenlang een bekend probleem in veengebieden. Inmiddels hebben ook ondiepe funderingen op zand- of kleigronden te lijden onder lage grondwaterstand of hevige stortbuien.[1] Daarmee is de waterstand een steeds nationaler probleem voor funderingen.

Deltares onderzoekt in een nieuw programma ‘Proactief Funderingen beschermen met Groene Infrastructuur’,[2] de mogelijkheid om met ‘watervasthoudende groene maatregelen’ schade aan fundering te beperken. Dat doet ze samen met gemeenten, ingenieursbureaus en kennispartners. Het project brengt twee werelden bij elkaar: klimaatadaptatie en funderingsproblematiek. Volgens stedelijk waterexpert Floris Boogaard is nog onvoldoende bekend hoe bovengrondse vergroeningsmaatregelen doorwerken in de ondergrond. Het onderzoek richt zich daarom op de vraag of groene maatregelen kunnen helpen om bodemvocht en grondwaterstanden stabieler te houden. Hierdoor kunnen funderingsrisico’s afnemen.

Beperking bodemdaling

De onderzoekers van Deltares geven aan  hoe gevoelig Nederlandse klei‑ en veenbodems reageren op vochtveranderingen: “Bij droogte daalt het grondwaterpeil en krimpt de bodem, terwijl deze bij natte omstandigheden juist uitzet.”[3] Deze bewegingen veroorzaken scheurvorming en verzakkingen. De groene infrastructuur beïnvloedt deze processen doordat water wordt vastgehouden of juist afgevoerd.

Een stabieler grondwaterpeil kan daarmee bijdragen aan het beperken van bodemdaling en funderingsschade.

Metingen

Het project combineert satellietmetingen (InSAR), veldmetingen en geotechnische kennis. In Groningen worden bijvoorbeeld achttien sensoren op drie dieptes ingezet om het effect van een wadi op bodemvocht en grondwater te meten. De verzamelde data wordt geïntegreerd in een interactieve GIS‑tool, die gemeenten helpt om funderingsbewuste keuzes te maken in ruimtelijke plannen en klimaatadaptatiestrategieën.

Aanbevelingen

Naast monitoring werkt het consortium aan praktische ontwerp‑ en planningsaanbevelingen voor gemeenten, ingenieurs en beheerders. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar kansen, maar ook naar risico’s. Zo kan bepaalde groene infrastructuur, zoals bomen met een hoge verdamping, juist extra uitdroging veroorzaken. Het project onderzoekt daarom welke maatregelen bijdragen aan stabielere grondwaterstanden en onder welke voorwaarden ze effectief zijn.

Locaties

De praktijktoets vindt plaats in Gouda, Groningen, Het Hogeland, Rotterdam, Utrecht en Amsterdam, waar pilotlocaties en data worden ingebracht. Partners bij dit project zijn onder meer: SkyGeo, Donkergroen, INDYMO, Polyciviel, RobbyTU, Aveco de Bondt, Waterketen in Beeld en de Hanzehogeschool. De resultaten worden gedeeld via publicaties, klimaatcafés en www.climatescan.nl.

Groen: bescherming van funderingen

Het onderzoek laat zien dat groene infrastructuur mogelijk een nieuwe rol krijgt: niet alleen voor klimaatadaptatie, maar ook als instrument voor funderingsbescherming. De komende jaren moeten uitwijzen welke maatregelen daadwerkelijk effectief zijn en hoe gemeenten ze verantwoord kunnen toepassen.

Literatuur:

https://www.rli.nl/publicaties/2024/advies/goed-gefundeerd