Van staalslak tot substraatwater: aangescherpte regels voor betere handhaving bodembeheer

Veel wijzigingen treden op 1 oktober 2026 in werking; enkele onderdelen, zoals de meldplicht voor staalslak en de wijziging van het Drinkwaterbesluit, golden al vanaf 1 juli 2026.

Staalslak: meer toezicht

Staalslak  (hoogovenslak, LD‑staalslak, ELO‑staalslak of andere slak uit de staalproductie) krijgt een expliciete meld‑ en informatieplicht. Het toepassen van ‘niet vorm gegeven’ bouwstoffen met ten minste 20 massaprocent staalslak moet voortaan vooraf worden gemeld.[1]

Deze meldplicht was eerder toegezegd en onderdeel is van een breder pakket aan maatregelen. De formulieren in het Omgevingsloket zijn per 1 juli 2026 aangepast.[2]

Het bevoegd gezag kan hiermee gericht toezicht houden op toepassingen van staalslak. Tijdens de looptijd van de Tijdelijke regeling is een verbod en vergunningplicht van toepassing. Voor LD‑ en ELO‑staalslak geldt de meldplicht niet voor toepassingen die onder die regeling vallen.

Bodembescherming: tanks, leidingen en keuringen aangescherpt

Een groot deel van het Verzamelbesluit gaat over bodembescherming:

1. Tanks die deels in de bodem liggen

   Voor bovengrondse opslagtanks die gedeeltelijk in de bodem of een terp liggen, wordt verduidelijkt welke eisen gelden. Deze tanks kunnen niet in een lekbak staan, en daarom gelden nu dezelfde eisen als voor ondergrondse tanks:

   • Dubbele wand aanwezig
   • Lekdetectie volgens BRL SIKB 7800
   • Jaarlijkse beoordeling van kathodische bescherming (artikel 4.918 lid 4)
   • Maandelijkse controle van lekdetectiepotsystemen (artikel 4.918 lid 5)
   • Jaarlijkse stroomopdrukproef als geen kathodische bescherming aanwezig is (artikel 4.921)

2. Vuilwaterriool en vloeistofdichte voorzieningen

   Het vuilwaterriool dat is aangesloten op een vloeistofdichte bodemvoorziening moet vloeistofdicht zijn tot aan de slibvangput en olieafscheider (artikel 4.919 lid 2). Dit herstelt een fout uit eerdere regelgeving.

3. Keuringstermijnen dieseltanks verkort

   Onderzoek naar microbiologisch beïnvloede corrosie (MIC) toont aan dat tanks sneller kunnen lekken. Daarom worden keuringstermijnen voor bovengrondse dieseltanks met ondergrondse leidingen verkort. De nieuwe termijnen staan in tabel 4.938.[3]

4. Ondergrondse tanks: informatieplicht hersteld

   De informatieplicht over het afkeuren, verwijderen of onklaar maken van ondergrondse opslagtanks wordt opnieuw vastgelegd, omdat dit ten onrechte niet meer in de regelgeving stond.[4]

5. Plattegrond bij eindonderzoek bodem

Aan de plattegrond moet voortaan worden toegevoegd welke bodembedreigende stoffen worden gebruikt, gemaakt of uitgestoten.[5]

Graven, opslaan en toepassen: regels samengevoegd en verduidelijkt

Voor activiteiten rond graven in de bodem, opslaan van grond of baggerspecie en toepassen van bouwstoffen worden de regels overzichtelijker. Waar eerder twee paragrafen bestonden voor graven boven en onder de interventiewaarde, worden deze nu samengevoegd in één paragraaf. Dat voorkomt onduidelijkheid bij bodems die deels boven en deels onder de interventiewaarde verontreinigd zijn.[6]

Er zijn nu drie belangrijke verbeteringen doorgevoerd:

• Uit meldingen moet voortaan blijken of het gaat om graven boven of onder de interventiewaarde.
• De termijn voor het aanleveren van een evaluatieverslag wordt verruimd van 1 naar 4 weken, zodat BRL‑SIKB‑6000‑organisaties meer tijd hebben.
• Bij meldingen voor opslag van grond of baggerspecie worden extra gegevens verplicht, zoals startdatum en of het om eenmalige opslag gaat.[7]

In het Verzamelbesluit zelf is dit terug te zien in onder meer artikel 3.48l, dat verwijst naar de regels van paragraaf 4.122, en in de wijzigingen onder H en I van art. 3.48l. Ook wordt via het Omgevingsbesluit verduidelijkt dat het bevoegd gezag voor het in opdracht toepassen van bouwstoffen, grond, baggerspecie en mijnsteen zowel bij de ILT als bij het lokale bevoegd gezag ligt.[8]

Glastuinbouw: meten, zuiveren, rapporteren en tekenen

De glastuinbouw krijgt een uitgebreid pakket aan verduidelijkingen en aanscherpingen. Dit is een poging om emissies van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen beter te beheersen.[9]

Belangrijke elementen zijn:

• Vierwekelijkse metingen van nitraat, ammonium en natrium (art. 4.791f).
• Jaarlijkse rapportage over gewassen, teeltoppervlakte en zuiveringswijze (4.791fa, 4.791da, 4.791ka).
• Verplichte schematische tekening van alle waterstromen (4.791g lid 2).
• Strengere eisen aan meetinstrumenten (4.791m).
• Nieuwe meetverplichting voor onderbemalingswater.
• Bewaarplicht voor bewijs bij mobiele zuivering.
• Mogelijkheid om afvalwater van gebruikt substraatmateriaal na adequate zuivering via het riool te lozen (artikel 4.852).

Deze wijzigingen treden waarschijnlijk op 1 oktober 2026 in werking.

Drinkwater: niet agressief en geen corrosie

Tot slot wordt het Drinkwaterbesluit aangepast. Onder tabellen IIIa en IIIb wordt toegevoegd: “Het water mag niet agressief of corrosief zijn.”[10] Deze wijziging was noodzakelijk omdat de Europese Commissie Nederland in gebreke had gesteld.[11] De wijziging trad op 1 juli 2026 in werking.