Vervolging Tata Steel: om verandering sneller in gang te zetten. Of wordt het tegengestelde bereikt?!

Wisselende reacties

De reacties van bewoners in de IJmond zijn verschillend. Een deel van de mensen is blij dat er nu wat gebeurt om de vervuiling aan te pakken. “Ik maak me zorgen om mijn gezondheid. Om die van mijn ouders. En het is hier geen goede plek om kindjes op te laten groeien”, aldus Anne Albers.[1]  Een regiogenoot geeft aan: “Alles wordt zwart (van het fijnstof), auto’s worden zwart. Ik wil dat mijn nichtje en neefje, die ook hier in het dorp wonen, een gezonde leefomgeving hebben. Ik hoop dat er nu dingen in gang worden gezet.”[2] Ook de Dorpsraad en de stichting Frisse Wind zijn blij dat er wat gebeurt om de vervuiling aan te pakken.

Maar er zijn ook andere geluiden te horen. Er zijn ook genoeg mensen die zich zorgen maken, bijv. Roel Berghuis, oud-vakbondbestuurder.[3] Het besluit van de vervolging "raakt ook de werknemers van het bedrijf." Dat is ook zichtbaar in de reacties van mensen. “Ze zorgen voor werkgelegenheid. Ze werken er hard aan (de verduurzaming  i.e.) … Om ze dan nu met terugwerkende kracht terug te pakken is heel kinderachtig.” En: “Het wordt steeds gekker. Hebben ze nou helemaal niks anders te doen?”[4]

Artikel 173a

Het doel van de aangifte is dat Tata Steel sneller zal veranderen door de strafzaak.[5] Sneller actie op verduurzamen, waardoor de gezondheid van de omwonenden minder of geen schade meer op loopt. Waar o.a. de Dorpraad tegen aan liep in het overleg met Tata, is dat Tata "vaak denkt in kaders van de milieu-uitstoot en niet zozeer in het beperken van gezondheidsrisico's."[6] Terwijl het hun daar juist om te doen is. De aangifte is dan ook gebaseerd op artikel 173a van het wetboek van strafrecht, dat gaat over het moedwillig in gevaar brengen van de volksgezondheid.

Overtredingen van artikel 173a wegen zwaar. Advocaat Ficq: “Er staan hele pittige gevangenisstraffen in het wetsartikel waar de rechter nu naar gaat kijken."[7] In het wetboek staan maximale gevangenisstraffen van 12 tot 15 jaar genoemd.[8]

Toch hetzelfde doel

En verduurzamen is waar zowel de voor- als tegenstanders van het besluit tot vervolging elkaar wel vinden. Een greep uit de reacties van de tegenstanders: “Ik zou ze wel even een strafje opleggen. Maar echte vervolging?”[9] En: “Al de miljoenen die het bedrijf nu moet steken in de rechtszaak, kunnen ze beter steken in er voor zorgen dat het bedrijf gewoon verder schoner kan produceren.”[10] En dat is precies wat de voorstanders willen bereiken: dat het een prikkel is om sneller te veranderen.[11]  Voorzitter Vera van Waardenburg van De Dorpraad Wijk aan Zee is veel in gesprek geweest met Tata over het beperken van de gezondheidsrisico’s. Over de aangifte zegt zij: "Het is niet wat we willen, maar als het niet goedschiks kan, dan kwaadschiks." Toch heeft men het in de kleine gemeenschap van Wijk aan Zee onderling niet veel over het staalbedrijf, want dat zorgt voor polarisatie.

Hoe gaat het verder? – Vergroening op de tocht

Op 20 november zal het OM bekendmaken wat Tata Steel precies ten laste zal worden gelegd. Deze regiezitting zal ook meer duidelijkheid geven over het verdere verloop van de vervolging. De vervolging van het OM brengt ook verdere risico’s met zich mee: het wordt behoorlijk onzeker of de subsidie van de overheid, 2 miljard, voor de vergroeningsplannen van Tata, nog door zullen gaan. In de intentieverklaring die de staat en Tata Steel vorig jaar ondertekenden werd strafrechtelijke veroordeling als een ontbindende voorwaarde voor de staat genoemd. De betrokken ministeries hebben woensdagavond laten weten dat zij geen omkeerbare stappen in dit traject zullen zetten, totdat zij in september de Tweede Kamer hierover geïnformeerd heeft.