Bodem

Vooraf weten, dan wroeten: verschillende manieren om burgers en bedrijven te informeren over graven

donderdag 11 juni 2026

Steeds meer provincies en omgevingsdiensten merken dat inwoners, agrariërs en bedrijven onvoldoende op de hoogte zijn van de regels voor graven, ontgronden en bodemwerkzaamheden. Dat leidt tot fouten, vertragingen, schade aan natuur en waterkwaliteit en soms zelfs tot hoge herstelkosten.

Fryslân: vooraf informeren

Friesland kiest daarom voor een opvallend andere aanpak: proactief informeren, breed communiceren en helder uitleggen wat er wél en niet mag. Deze provincie start in juni 2026 een grote informatieronde over de regels voor ontgrondingen. Wie een sloot of vijver wil graven, percelen wil egaliseren of een bodemverlaging in een natuurgebied wil uitvoeren, heeft bijna altijd een vergunning nodig of moet een melding doen bij de FUMO (Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing). De provincie wil voorkomen dat mensen pas tijdens of na het werk ontdekken dat ze regels overtreden. Gedeputeerde Matthijs de Vries verwoordt het doel helder: “Met deze campagne willen we schade aan bodem, natuur, water en erfgoed voorkomen. Met heldere informatie zetten we in op een klantvriendelijke en preventieve aanpak.”[1]

Bel eerst, graaf later

Vanaf juni ontvangen alle Friese gemeenten en zo’n 5.500 bedrijven en grondeigenaren een informatiebrief met flyer. De boodschap is eenvoudig: bel eerst, graaf later.

Flyer van Fumo. Bron: https://www.fumo.nl/nieuws/nieuwsbericht/provincie-fryslan-start-informatieronde-ontgrondingen-meld-je-bij-fumo

Andere omgevingsdiensten

Friesland staat niet op zichzelf. Ook andere omgevingsdiensten zetten in op duidelijke communicatie om fouten te voorkomen. Dit zijn bijvoorbeeld:

    1. ODZOB – Omgevingsdienst Zuidoost‑Brabant:

De ODZOB heeft op haar website een pagina waarin zij legt uit wanneer je moet melden, welke bodemregels gelden, hoe overgangsrecht werkt, welke activiteiten onder het Bal vallen, en hoe bodemspecialisten meldingen beoordelen en toezicht houden. Ze verwijst hierbij naar de wetten en instanties waar je de informatie kunt vinden die je nodig hebt. Daarnaast heeft zij ook een folder gemaakt met praktische informatie over wat je moet melden.

https://odzob.nl/expertises/bodem-ontgrondingen/bodem-omgevingswet

    2. ODU – Omgevingsdienst Utrecht

De Omgevingsdienst Utrecht heeft op haar website een toegankelijke uitleg over wat je moet doen als je bodemactiviteiten gaat ondernemen. De website leidt je via een stappenplan en soms instructiefilmpjes[2] door de vier stappen die je moet zetten. De site legt uit hoe inwoners, bedrijven en adviseurs bodeminformatie kunnen opvragen en wanneer bodemonderzoek verplicht is bij bouwen, graven of herontwikkelen. De dienst beschrijft welke gegevens beschikbaar zijn, hoe historische bodemkwaliteit wordt beoordeeld en welke stappen je moet volgen om een volledig en betrouwbaar bodemonderzoek te laten uitvoeren.

https://www.odu.nl/informatie-over/bodem-en-ondergrond/bodemactiviteit-melden-informeren-of-aanvragen/

    3. OD NZKG – Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied informeert inwoners, bedrijven en adviseurs middels een pagina met veelgestelde vragen over bodem. A.d.h.v. gecategoriseerde vragen legt zij uit welke regels gelden bij saneren, graven, kleinschalig graven etc. De dienst verduidelijkt:

  • wanneer een melding verplicht is
  • welke risico’s bestaan bij graven in mogelijk verontreinigde bodem
  • hoe je voorkomt dat grondverzet onbedoeld tot verspreiding van verontreiniging leidt.

 Ook wordt uitgelegd welke informatie je vooraf moet controleren, welke uitzonderingen gelden en waar je terecht kunt met vragen over bodemkwaliteit of meldplichten.

https://odnzkg.nl/themas/bodem/veelgestelde-vragen-bodem/

    4. Gelderse Omgevingsdiensten (GOD)[3]

De Gelderse Omgevingsdiensten leggen op een webpagina uit dat voor in veel gevallen een melding via het Omgevingsloket nodig is. Ze verwijzen naar de vergunningscheck om te beoordelen welke activiteiten je moet melden. Verder verwijzen ze naar de instanties waar je contact mee op moet nemen voor bepaalde regelgeving, ongevallen, meldingen of start en beëindigen sanering.

https://www.gelderseomgevingsdiensten.nl/kennisbank/graven-saneren-calamiteiten/                            

    5. OD Groen Metropool (ODGM)[4]

Ook ODGM informeert via een webpagina: Wie gaat graven of saneren moet vooraf weten of de bodem verontreinigd is, omdat dit risico’s en extra regels met zich meebrengt. De ODGM legt het verschil uit tussen graven (werken in de bodem) en saneren (bewust schoonmaken), dat altijd door erkende partijen volgens BRL‑richtlijnen moet gebeuren. Bodemkwaliteit wordt beoordeeld via vaste klassen, en boven 25 m³ geldt meestal een meld- of informatieplicht via het Omgevingsloket. Ook vind je er informatie over de aanspreekpunten onder het overgangsrecht en onder de Omgevingswet.

https://www.odgroenemetropool.nl/kennisbank/graven-en-saneren/

Literatuur

https://iplo.nl/regelgeving/regels-voor-activiteiten/graven-bodem-kwaliteit-gelijk-interventiewaarde/

[3] Gelderse Omgevingsdiensten (GOD). Dit is een samenwerkingsplatform van meerdere omgevingsdiensten in Gelderland  Het bestaat uit: ODRN (Omgevingsdienst Regio Nijmegen), ODA (Omgevingsdienst Achterhoek), ODG (Omgevingsdienst Gelderland),  ODR (Omgevingsdienst Rivierenland). Ze delen kennis, ontwikkelen gezamenlijke richtlijnen en beheren een gezamenlijke kennisbank (zoals de pagina over graven en saneren).

[4] ODGM is één omgevingsdienst. Het werkgebied van de dienst omvat: gemeenten in de Groene Metropoolregio Arnhem–Nijmegen (o.a. Arnhem, Nijmegen, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Berg en Dal).

naar nieuwsoverzicht