Verbod op het beperken gebruik staalslakken: niet terecht

In een brief[1] van het Ministerie van IenW van 2 december aan alle gemeenten, provincies en omgevingsdiensten is aangegeven dat gemeenten geen maatwerkregels in omgevingsplannen mogen opnemen. De motivatie luidt: ‘De kwaliteitseisen voor bouwstoffen in het Besluit activiteiten leefomgeving, het Besluit bodemkwaliteit en de Regeling bodemkwaliteit 2022 zijn er voor de bescherming van het milieu. Ze bieden een voldoende generiek beschermingsniveau. Dit staat ook in de toelichting bij artikel 4.1264 van het Besluit activiteiten leefomgeving met de conclusie dat ‘maatwerk alleen aan de orde zal zijn in specifieke situaties waar bijzondere bescherming nodig is’’.

Artikel 4.1264 Bal

Artikel 4.1264 van het Bal luidt:

1. Met het oog op het beschermen van het milieu worden alleen bouwstoffen toegepast die voldoen aan de voor bouwstoffen geldende kwaliteitseisen, bedoeld in artikel 25d, eerste lid, van het Besluit bodemkwaliteit.
2. Met een milieuverklaring bodemkwaliteit wordt aangetoond dat aan het bepaalde in het eerste lid wordt voldaan.

De memorie van toelichting is bij artikel 4.1264 niet in de genoemde zin te vinden. [2]  Daarmee is de weergave onvolledig.

De toelichting vervolgt: ‘Tot op heden is gebleken dat van de mogelijkheid tot aanscherping van deze kwaliteitseisen in de provinciale milieuverordening voor grondwaterbeschermingsgebieden en waterwingebieden geen gebruik is gemaakt.’ De reden is dus dat niemand zich heeft gemeld. Dat is niet uit objectief meetbare gegevens. Voor staalslakken hebben zich nu echter wel partijen gemeld en zou de conclusie anders moeten luiden. Genoemde memorie stelt verder: ‘Het is alleen mogelijk om bouwstoffen op de markt te brengen, die ten minste voldoen aan deze kwaliteitseisen. Het is daarom niet mogelijk de kwaliteitseisen met maatwerk te versoepelen, enkel te verscherpen’. Dat zal overigens beperkt zijn. Het Besluit bodemkwaliteit die dit reguleert kent geen mogelijkheid tot maatwerk.[3] [4]

Toch beperking mogelijk

Er lopen twee lijnen om beperkingen op te leggen aan het gebruik van staalslakken. In het kader van het omgevingsplan kunnen zogenaamde locatie-eisen worden opgenomen. Daarin kan een geheel verbod op het  gebruik van bepaalde materialen worden opgenomen. Daarbij geldt dan wel een motivatieplicht. Die zou dan anders moeten luiden dan de kwaliteit van het milieu (alleen). De tweede lijn is de brief ‘te negeren’ en blijven verwijzen naar een vergunningplicht zoals in de Drechtsteden. [5] Het is een beleidsopvatting en nog geen (reactieve) instructieregel. Dat laatste houdt in dat van rechtswege alle omgevingsplannen worden aangepast. Zolang daar nog geen sprake van is, is er ruimte.