Nieuwe manieren om drugsdumping te bestrijden: de lokbus

Van subsidieregeling naar decentralisatie‑uitkering

Om gedupeerden van drugsdumping te ondersteunen werd in 2021 de provinciale Subsidieregeling opruiming drugsafval ingevoerd. Die regeling bood een financiële buffer voor opruimkosten, maar liep eind 2025 af.

Vanaf 1 februari 2026 is de regeling vervangen door een Decentralisatie‑uitkering (DU), gefinancierd door de ministeries van JenV en IenW. Gemeenten en provincies melden hun kosten via het VNG‑loket drugsafval, waarna het Rijk jaarlijks een vergoeding uitkeert via het Gemeentefonds of Provinciefonds.

Particulieren, boeren en natuurorganisaties kunnen niet zelf aanvragen indienen; zij moeten zich melden bij hun gemeente, die bepaalt welke kosten worden vergoed. De DU is bedoeld voor situaties waarin kosten niet op daders kunnen worden verhaald, een realiteit die in de praktijk vaak voorkomt.[1]

Preventie en maatschappelijke weerbaarheid

Ondertussen groeit het besef dat opruimen alleen niet voldoende is. Preventie, signalering en bestuurlijke weerbaarheid worden steeds belangrijker. Via (gemeentelijke) publieksacties  zoals de lokbus en lokdumping[2] probeert de overheid inwoners bewust te maken van signalen van drugscriminaliteit. Op bedrijventerreinen zoals de Waarderpolder in de gemeente Haarlem deelt de politie XTC‑geurkaarten uit, zodat ondernemers de anijsachtige geur van een drugslab kunnen herkennen.[3]

Ook de provincies doen mee: het Expertteam Ondermijning Overijssel ondersteunt gemeenten met kennis, advies en trainingen. Het buitengebied blijft immers kwetsbaar: afgelegen locaties bieden criminelen de ruimte om ongezien afval achter te laten.[4]Maar bewustzijn blijft ingewikkeld. Scobe belde nog met een lokbuseigenaar en die vertelde dat met de nodige publiciteit er toch 100 à 150 mensen komen zoeken.

Blijvende opgave voor de komende jaren

Drugsdumpingen zijn daarmee geen incidenten, maar een structurele opgave die vraagt om blijvende aandacht, stevige samenwerking en een aanpak die verder gaat dan opruimen alleen. Door de ecologische schade, risico’s voor voedsel en drinkwater en de bestuurlijke complexiteit wordt dit dossier de komende jaren steeds urgenter.

Literatuur

[1] https://www.bij12.nl/actueel/overgang-van-subsidieregeling-naar-decentralisatie-uitkering-opruiming-drugsafval/

https://vng.nl/artikelen/decentralisatie-uitkering-opruiming-drugsafval

[2] https://kijknietweg.eu/lokbus/

[3] https://www.waarderpolder.nl/zo-herken-je-een-drugsproductielocatie/

[4] https://www.overijssel.nl/nieuws/drugsdumpingen-gaan-veel-verder-dan-een-milieudelict/