Nieuwe verplichtingen voor gemeenten voor aanwezigheid bibliotheken

Consultatie

Op 20 februari 2026 heeft Koning Willem-Alexander per koninklijk besluit de wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) aangeboden aan de Tweede Kamer[1]. Momenteel wordt de wet nader uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur over de inhoud van de meerjarenplannen. Nog niet alles staat vast[2]. Naar verwachting wordt de wet vlak voor of na het zomerreces in de Tweede Kamer behandeld, afhankelijk van de agenda van de Kamer. Verwachte ingangsdatum is 1 januari 2027.

Afstand

Onder de oude wet moest er een netwerk van bibliotheken zijn. Daarbij moesten de besturen zich rekenschap geven van de gemiddelde afstand tussen de lokale bibliotheekvoorziening en de inwoners van de financierende gemeente of gemeenten. Dat was vaag en hooguit een inspanningsverplichting. Betaalde je niet mee aan een bibliotheek dan lijkt het er op dat je in het geheel geen verplichting had. Bovendien hoefde je geen meerjarenplan te overleggen over de toekomstige ontwikkeling van de bibliotheek. Dat wordt nu anders. Er ontstaat een plicht om een bibliotheek én een toekomstplan te hebben. De tekst luidt als volgt:

Artikel 6. Zorgplicht

1. Het college van burgemeester en wethouders dan wel het bestuurscollege voorziet in een aanbod van bibliotheekvoorzieningen, dat binnen redelijke afstand voor de inwoners toegankelijk is.

2. Als onderdeel van het aanbod, bedoeld in het eerste lid, houdt het college van burgemeester en wethouders dan wel het bestuurscollege ten minste één bibliotheekvoorziening in stand die:

     a. alle vijf functies als bedoeld in artikel 5 van deze wet vervult: het ter beschikking stellen van kennis en informatie; bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; organiseren van ontmoeting en debat; en laten kennis maken met kunst en cultuur.[1]

     b. een fysieke collectie heeft; en

     c. over een professionele personeelsbezetting beschikt.

3. Het college van burgemeester en wethouders dan wel het bestuurscollege stelt met het oog op de taak, bedoeld in het eerste lid, iedere vier jaar een meerjarenplan vast. Het college van burgemeester en wethouders dan wel het bestuurscollege betrekt de lokale bibliotheek bij het opstellen van het meerjarenplan.

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord is ingezet op het in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. De nieuwe wet geeft hier goed invulling aan.