De Rekenmeesters: interviewserie over rekenaspecten van planeconomie: vandaag Martijn Kooiman van PAS BV

“PAS BV is natuurlijk van oudsher de bureau van rekenmeesters. Maar we zijn ons al een paar jaar aan het voorbereiden op een omslag naar verdergaande automatisering en in het gebruik AI. Ik verwacht dat waar we -buiten alle overleguren- nu nog 80% van de tijd rekenen en 20% advies geven, dat dit echt gaat omdraaien. Ik verwacht dat je straks nog maar 20% van je tijd bezig bent met rekenen en 80% veel strategischer naar keuzes en advies kijkt. Het rekenen blijft belangrijk. Maar we gaan het niet meer allemaal handmatig in Excel doen. Dat wordt steeds meer ondersteund door slimme tools, AI en andere automatisering."

Ontwikkeling AI

In het begin waren het vooral taalmodellen, die prima een advies over bijvoorbeeld grondbeleid konden formuleren. Inmiddels zie je dat er steeds meer rekenkracht in zit. Je kunt nu complete berekeningen laten maken, zelfs volledige modellen, met werkende formules. Daar heb je geen specifieke planeconomische training voor nodig; het zit er gewoon in. Het gaat er vooral om dat je een goede prompt schrijft om het eruit te halen.

Tegelijkertijd blijft het belangrijk om kritisch te kijken naar de uitkomsten. Er komt nog steeds onzin uit, dus de expert blijft nodig om te toetsen of het klopt. Tegelijk zien we dat met name in de haalbaarheidsfase al echt versnelling wordt gerealiseerd door dit soort tools, en dat ook in de uitvoeringsfase automatisering zorgt voor efficiëntere processen en minder foutgevoeligheid.

Skills

Dit vraagt om jonge mensen die goed met technologie overweg kunnen en experts die kunnen beoordelen of iets klopt. We trekken, als PAS,  dan ook een andere type mensen aan, met andere vaardigheden en skills dan voorheen. Ook de manier waarop we mensen opleiden verandert, omdat je het werkveld straks niet meer in de lucht houdt met alleen traditionele planeconomen. Daarom hebben we een traineeship van twee jaar, waarin nieuwe planeconomen intensief worden begeleid door senioren. Ze draaien vier dagen per week mee in projecten. Dat is niet alleen om inhoudelijke skills te ontwikkelen, maar ook om het werk echt te begrijpen en de sociale vaardigheden op te bouwen die nodig zijn in dit vak.

Ontwikkeling in perspectief

Is er nu sprake van een technologische omslag, maar er zijn meer omslagen geweest, aldus Martijn. “Als je wat verder terugkijkt, naar de VINEX-tijd, was het veel meer rechttoe rechtaan. Bouwen in een weiland, werken met vaste normen en kengetallen. Nu is dat echt anders. Het is veel meer binnenstedelijk, je denkt driedimensionaal en hebt te maken met allerlei functies en combinaties met infrastructuur. Dat vraagt ook om meer creativiteit om een ontwikkeling rond te krijgen. Daarmee vraagt het ook om nieuwe vaardigheden van planeconomen. Dat, gecombineerd met automatisering en AI, geeft een nieuwe dynamiek.

Toch vandaag

We confronteerden Martijn toch ook nog met de huidige praktijk. Want januari, februari en maart zijn de maanden van de jaarrekeningen en het actualiseren van GREX’en: iedereen is daar druk mee en het lijkt dan wel alsof de hele wereld alleen nog maar uit jaarrekeningen maken bestaat. Terwijl jij net heel ander beeld schetst. Hoe moeten wat dat zien?

“Februari en maart zijn nog steeds gekkenhuizen. Iedereen is druk bezig. Dat speelt nu nog steeds. Maar als je kijkt naar de ontwikkelingen, verwacht ik dat dit niet zo blijft. Dat wordt straks veel meer geautomatiseerd. In plaats van handmatig werk krijg je dashboards waar de resultaten uitrollen, met één druk op de knop, inclusief een goede verschillenanalyse. Tegelijk zie je dat de bestaande GREX-tools, zoals TotalLink en andere systemen, nog wel wat achterlopen in die ontwikkeling. Daar zit al veel automatisering in, bijvoorbeeld in koppelingen met financiële administratie, maar echte integratie van AI zie je nog beperkt terug. Daar valt de komende jaren nog wel een slag te maken.”