Nieuwe omgevingswet: Stedenbouw helpt het haalbaar maken

maandag 21 september 2015

De duurzame kwaliteit van onze leefomgeving staat dadelijk centraal

De nieuwe Omgevingswet komt er aan. Een wetverandering die revolutionair te noemen is, waarin alle bestaande regelingen van het omgevingsrecht worden samengebracht tot één Omgevingswet.  Inzet is aan de ene kant eenvoudigere en snellere procedures. Tegelijkertijd moet er  meer ‘integraal’ gewerkt gaan worden, moeten de verschillende experts die met gebiedsontwikkeling bezig zijn intensiever gaan samen werken.

door Martijn Niehof

Niet procedures en normen staan meer centraal, maar het duurzaam verbeteren van onze leefomgeving. Waarmee kan de leefomgeving van mens, plant en dier verbeterd worden en wat is daar voor nodig? Nu nog doet iedere discipline vaak volgtijdelijk haar eigen ding en gelden voor iedere discipline eigen beleid en regels. Binnenkort moeten we met elkaar op zoek naar de optimale invulling. Verkeer, water, milieu, stedenbouw, beheer, planeconomie; we moeten allemaal vanachter onze computers vandaan en samen de schouders zetten onder de toekomstige opgaven. Er komt in de wet meer ruimte voor maatwerk, om af te wijken van starre regelgeving als de ‘integrale kwaliteit’ van een gebied daar om vraagt.

Een nieuwe realiteit vraagt om een nieuwe aanpak

Het is een logische ontwikkeling. De samenleving is complex en de ruimtelijk ordening is dat dus ook. Het is niet meer van deze tijd om alles te willen vatten in een keurslijf aan regels, spreadsheets en procedures. Zeker nu de aandacht verschuift van ‘bouwen in de polder’ naar ‘inbreiding en transformatie van bestaande steden en dorpen’ en burgers willen meepraten over hun woonomgeving.  Iedereen is zich bovendien bewust geworden dat we niet voor de eeuwigheid bouwen. Het is een veranderlijke wereld en dat vraagt om flexibiliteit en snelle ontwikkelingen.  De huidige opgaven rondom de opvang van vluchtelingen maken dat eens te meer duidelijk. 

De woningmarkt is een ander voorbeeld van hoe snel het kan gaan. In 1 a 2 jaar is de sfeer op de Nederlandse woningmarkt compleet omgeslagen. Van grote terughoudendheid bij kopers en een nagenoeg stilgevallen woningverkoop, naar nu op sommige plekken al weer tekenen van oververhitting. Terwijl in andere delen van Nederland de krimp juist de nieuwe realiteit is.

Het slagen van een project is tegenwoordig dan ook niet meer alleen afhankelijk van een dicht gerekende grondexploitatie en een snelle uitvoeringstekening. Naast financiële en technische haalbaarheid gaat het ook steeds meer over maatschappelijke haalbaarheid en duurzaamheid.

Stedenbouw verbindt

Dit alles vraagt bij een ruimtelijke ontwikkeling om een grote mate van samenwerking tussen alle betrokkenen en belanghebbenden en een andere houding van marktpartijen en vooral overheden. De nieuwe omgevingswet wordt daarmee ook een grote cultuurverandering.

Stedenbouw is van oudsher de discipline die probeert alle belangen samen te smeden tot één breed gedragen plan.  In een stedenbouwkundig plan of ruimtelijke visie komen de verschillende wensen en deelopgaven samen, komen conflicten aan de oppervlakte en wordt de technische, maatschappelijke en financiële haalbaarheid echt zichtbaar. Als je wilt aantonen dat de waarde van een gebied en de kwaliteit van de leefomgeving er op vooruit gaat, dan is een goede stedenbouwkundige visie onontbeerlijk. Zonder een goed plan komt er niets meer van de grond.

Kijk over de grenzen van je vakgebied heen

Over de grenzen van je eigen vakgebied heen kijken wordt dus de nieuwe cultuur. Deze masterclass geeft een kijkje in de keuken van de stedenbouwkundige. We verkennen de stedenbouwkundige planvorming en onderzoeken hoe je in deze nieuwe realiteit tot haalbare plannen komt, hoe je inspeelt op de grillige markt en hoe je kunt omgaan met flexibiliteit en tegelijkertijd duurzame kwaliteit kunt realiseren. We bekijken voorbeeld plannen, bediscussiëren die en we gaan ook zelf aan de slag om schijnbaar onhaalbare plannen met creatieve oplossingen op gang te helpen.  We kijken naar het belangrijke moment in een gebiedsontwikkeling waarin de vele soms tegengestelde belangen tot een voor iedereen verleidelijk plan worden gesmeed.